Đặt tỳ hưu ngoài trời: cổng, sân, ban công — khác trong nhà chỗ nào

Đặt tỳ hưu trong nhà thì chủ yếu là chuyện chỗ nào vừa mắt. Đặt ngoài trời — cổng, sân, ban công, mái hiên — thì thêm ba thứ hoàn toàn khác: thời tiết, người lạ, và hàng xóm.

Ba thứ đó quyết định chọn chất liệu, chọn cỡ và chọn chỗ, nhiều hơn là mọi lời khuyên về hướng.

Thời tiết ăn món đồ nhanh hơn ta tưởng

• Nắng gắt làm bạc màu, làm khô và nứt lớp phủ; hàng sơn hoặc nhuộm màu là nhóm xuống nhanh nhất.
• Mưa và ẩm làm hàng kim loại gỉ ở chân đế và ở khe, làm gỗ nứt và cong.
• Gió mạnh và mưa tạt đủ làm đổ món có đế hẹp thân cao.
• Gần biển thì hơi muối đẩy nhanh mọi thứ trên — vùng ven biển nên coi mọi con số tuổi thọ là ngắn lại.

Chọn chất liệu theo mức phơi

1. Phơi hoàn toàn (sân, cổng, không mái): đá tự nhiên nguyên khối hoặc hàng đúc cho ngoài trời là hợp lý nhất.
2. Có mái che, hắt mưa (hiên, ban công có mái): thêm được đồng và gốm dày, nhưng phải chấp nhận lớp màu sẽ đổi theo thời gian.
3. Đừng đưa ra ngoài: bột đá ép, hàng nhuộm màu, hàng mạ mỏng, gỗ không xử lý, thuỷ tinh. Chúng làm cho trong nhà.

Một điểm hay bị bỏ qua: lớp keo dán ở món ghép nhiều mảnh cũng lão hoá dưới nắng mưa, kể cả khi vật liệu chính thì chịu được.

Đặt cho chắc

• Bệ phẳng và đủ rộng — rộng hơn đáy món đồ về mọi phía.
• Cố định vào bệ nếu món nặng hoặc đặt ở nơi có người qua lại: keo chuyên dụng, chốt, hoặc bệ có gờ.
• Không đặt trên lan can, thành ban công, mép tường — rơi từ trên cao xuống là chuyện nghiêm trọng, không phải chuyện tiếc món đồ.
• Không đặt nơi trẻ con hay trèo hoặc nơi xe máy dắt qua sát.
• Chừa chỗ thoát nước ở bệ, đừng để món đồ ngâm chân trong vũng.

Chuyện mất trộm

Món đặt ngoài cổng, nhất là đồ đồng, là món dễ bị lấy. Vài cách giảm rủi ro mà không phải cất vào nhà: đặt trong tầm nhìn của camera hoặc đèn cảm ứng; cố định vào bệ bê tông thay vì đặt rời; chọn cỡ nặng khó bê; và đừng khoe món đắt tiền ra mặt đường nếu khu vực không thật yên tâm.

Nếu món có giá trị lớn thì cân nhắc đặt trong sân sau cánh cổng, thay vì ngay lối đi công cộng.

Hàng xóm và không gian chung

Đây là phần hay bị quên. Ngoài trời nghĩa là người khác cũng nhìn thấy và cũng đi qua:

1. Không lấn ra vỉa hè hoặc lối đi chung — vừa là chuyện phép tắc vừa có thể vướng quy định của phường hoặc của ban quản lý.
2. Ban công chung cư thường có nội quy riêng về đặt vật nặng và về mặt ngoài toà nhà; nên đọc trước.
3. Đừng hướng món đồ thẳng vào cửa nhà đối diện. Dù bạn không có ý gì, người bên kia có thể đọc thành chuyện khác — và đây là nguồn mâu thuẫn hàng xóm rất phổ biến.
4. Đèn chiếu vào món đồ ban đêm thì đừng để hắt sang cửa sổ nhà bên.

Cỡ nào hợp với ngoài trời

Ngoài trời có một điều ngược với trong nhà: món nhỏ gần như biến mất. Khoảng không rộng, nền sân, cây cối và tường rào đều lớn hơn hẳn đồ đạc trong phòng, nên một món vừa mắt trên kệ tủ sẽ trông lạc lõng ở cổng.

• Nhìn từ đâu — từ trong nhà nhìn ra, hay từ ngoài đường nhìn vào? Khoảng cách xa hơn thì cần cỡ lớn hơn.
• So với cái gì — trụ cổng, bậc thềm, chậu cây; món đồ được đọc theo mấy thứ đó chứ không theo con số.
• Bệ cũng là một phần của cỡ. Một món vừa phải đặt trên bệ cao thường hợp hơn là mua món thật to.

Nhà thuê và nhà chung cư

Nếu không phải nhà mình thì thêm hai câu hỏi trước khi đặt: có phải khoan hay dán vào kết cấu không, và khi trả nhà thì tháo ra có để lại dấu không. Chọn phương án đặt rời trên bệ có sẵn, hoặc bệ tự kê — vừa mang đi được, vừa không vướng phần khôi phục hiện trạng trong hợp đồng.

Với ban công chung cư, ngoài nội quy toà nhà còn một chuyện thực tế: vật đặt sát mép ban công mà rơi xuống thì hậu quả không nằm trong tầm bạn kiểm soát. Đây là chỗ nên chọn an toàn hơn là chọn đẹp.

Chăm sóc theo mùa

• Trước mùa mưa: kiểm chân đế, kiểm chỗ đọng nước, siết lại phần cố định.
• Sau mùa mưa: rửa sạch bùn đất ở khe, lau khô, xem có vết gỉ mới không.
• Định kỳ: phủ lại lớp bảo vệ nếu là hàng có lớp phủ, theo đúng loại vật liệu.
• Trước bão: đưa vào trong, hoặc hạ xuống đặt sát đất ở chỗ khuất.

Chấp nhận nó sẽ đổi màu

Đồ ngoài trời không giữ được vẻ như ngày mua, và phần lớn thay đổi ấy là bình thường chứ không phải hỏng: đồng lên màu sẫm, đá bạc đi, bề mặt mất bóng. Hỏng là khi kết cấu yếu đi — nứt, mục, gỉ ăn sâu, chân đế lung lay. Hai thứ đó nên phân biệt rõ trước khi vội đánh bóng hay sơn lại.

Ba điều gọn lại

1. Chọn chất liệu theo mức phơi; bột đá ép, hàng nhuộm, hàng mạ mỏng và gỗ chưa xử lý thì đừng đưa ra ngoài.
2. Không đặt trên lan can hay mép tường, và cố định vào bệ nếu nặng hoặc có người qua lại.
3. Đừng hướng thẳng vào cửa nhà đối diện — nguồn mâu thuẫn hàng xóm rất phổ biến.