Người khác chạm vào món đồ của mình: lời đồn và cách nghĩ cho nhẹ
Khách tới chơi cầm món đồ lên xem. Đứa cháu nghịch tay vào. Người dọn nhà nhấc nó sang chỗ khác. Rồi trong đầu bạn nổi lên một câu hỏi lấn cấn: như vậy có sao không?
Câu hỏi này rất phổ biến, và phần lớn người mang nó trong lòng mà ngại hỏi ra. Bài này nói thẳng.
Lời đồn phổ biến nhất
Nhiều nơi truyền rằng người khác chạm vào thì món đồ "mất thiêng", phải làm lại lễ, thậm chí phải thay món mới. Có mấy điều nên biết về nhóm lời này:
- Nó không nằm trong bất kỳ bộ sách nền nào mà người ta hay viện dẫn.
- Nó rất tiện cho việc bán hàng — vì kết luận luôn dẫn tới một dịch vụ hoặc một món mới.
- Mỗi nơi nói một khác: nơi bảo chỉ người lạ, nơi bảo cả người nhà, nơi bảo tuỳ tay trái tay phải.
Ba dấu hiệu đó gộp lại cho thấy đây là lớp thêm vào của đời sau, chứ không phải một quy tắc có gốc rõ ràng.
Cái đáng lo thật
Có một chuyện đáng lo thật khi người khác cầm món đồ, và nó rất đời thường: rơi vỡ, xước, và bẩn.
- Người không quen cầm hay nắm ở chỗ yếu nhất — phần cổ tượng, phần nhô ra, dây đeo.
- Trao tay giữa hai người là lúc dễ rơi nhất.
- Kem, mỹ phẩm, mồ hôi bám vào bề mặt.
- Đặt xuống mặt cứng là chỗ sinh xước.
Bốn thứ này xử được bằng cách rất bình thường, không cần tới lời khấn nào.
Cách xử cho nhẹ cả hai bên
- Nếu bạn không muốn ai cầm — nói trước một câu nhẹ khi khách vừa tới, thay vì căng thẳng lúc họ đã cầm lên.
- Đặt món quý ở chỗ không tiện với tay — cách giải quyết bằng vị trí bao giờ cũng nhẹ hơn cách giải quyết bằng lời.
- Có sẵn một tấm vải mềm ở chỗ trưng, để ai muốn xem thì đặt lên đó.
- Đưa và nhận bằng hai tay, đặt xuống rồi mới buông — vừa an toàn vừa đẹp mắt.
Khi bạn là người khách
Đổi vai thì cũng có mấy điều làm cho mọi chuyện dễ chịu:
- Hỏi trước khi cầm lên — một câu là đủ, và chủ nhà gần như luôn vui vì bạn để ý.
- Cầm bằng hai tay, ở phần thân, không nắm phần nhô ra.
- Đặt xuống chỗ chủ nhà chỉ, không tự tìm chỗ.
- Đừng lau, đừng chỉnh lại vị trí dù bạn thấy nó hơi lệch.
- Nếu lỡ làm rơi thì nói ngay và đề nghị sửa hoặc đền — im lặng mới là chỗ mất lòng.
Riêng điều thứ tư hay bị bỏ qua vì thiện chí: với món có vai riêng trong nhà, chỉnh hộ vị trí là chuyện không nhỏ với chủ nhà.
Người giúp việc và người dọn nhà
- Nói trước món nào không đụng tới, và chỉ rõ — thay vì trách sau khi đã dời.
- Chỉ cách lau cho món cần lau riêng, một lần, chậm rãi.
- Món quý thì tự lau, đừng giao rồi lo.
- Nếu có hỏng, nhớ rằng đó là tai nạn lao động bình thường; xử theo hướng giải quyết, không theo hướng quy tội.
Khi đã có người chạm vào rồi
Việc cần làm gọn trong một câu: lau sạch bằng cách hợp với chất liệu, kiểm xem có xước hay lỏng chỗ nào không, rồi đặt lại chỗ cũ.
Nếu nhà bạn có nếp riêng về việc này — có nhà lau lại, có nhà thắp nén hương — thì làm theo nếp nhà. Đó là chuyện của gia đình, và làm cho mình yên lòng cũng là một lý do chính đáng.
Cái nên tránh là để chuyện đó thành nỗi lo dai dẳng, hoặc thành lý do trách móc người đã cầm.
Khi có người khuyên phải làm lễ lại
- Hỏi dựa vào đâu — sách nào, nếp vùng nào, hay ý kiến riêng.
- Hỏi nếu không làm thì sao, và nghe câu trả lời có cụ thể không.
- Để ý xem lời khuyên có dẫn tới một khoản phải trả không.
- Không quyết trong hôm đó, nhất là khi người ta giục.
Khi nỗi lo bắt đầu chiếm chỗ
Lo giữ gìn đồ đạc là chuyện bình thường. Nhưng nếu bạn thấy mình ngại mời khách vào nhà, khó chịu kéo dài sau mỗi lần có người chạm vào, hoặc nghĩ đi nghĩ lại nhiều ngày về một chuyện nhỏ — thì phần đáng xử không còn nằm ở món đồ.
Cách gỡ thường rất đời thường: cất món đó đi một thời gian, nói với một người mình tin, và nếu nó kéo dài thì hỏi người làm chuyên môn về sức khoẻ tinh thần. Một món đồ trong nhà không đáng để đổi lấy sự thoải mái của chính mình.
Trẻ con trong nhà
Trẻ nhỏ sẽ chạm vào, đó là việc của chúng. Hai việc người lớn làm được: đặt món dễ vỡ và món nặng ngoài tầm với, và giải thích ngắn gọn theo hướng giữ gìn thay vì theo hướng doạ.
Nói với trẻ rằng "cái này dễ vỡ, con xem thì để bố mẹ đỡ cùng" thì đứa trẻ học được cách nâng niu đồ vật. Nói rằng chạm vào sẽ bị xui thì đứa trẻ chỉ học được nỗi sợ.
Ba điều gọn lại
- Lời đồn mất thiêng vì người khác chạm vào là lớp thêm của đời sau — và nó tiện cho việc bán hàng.
- Cái đáng lo thật là rơi, xước, bẩn — xử bằng vị trí đặt, vải lót, và cách đưa nhận bằng hai tay.
- Với trẻ con, giải thích theo hướng giữ gìn; doạ thì trẻ chỉ học được nỗi sợ.