Đặt tỳ hưu: cao ngang đâu, quay về phía nào, chừa trống bao nhiêu

Phần lớn lời khuyên về đặt tỳ hưu dừng ở chỗ nói phòng nào, mặt bàn nào. Nhưng khi đã đứng trước cái bàn với món đồ trong tay, câu hỏi thật lại cụ thể hơn nhiều: đặt cao ngang đâu, cho quay về phía nào, cách mép bàn bao nhiêu, kê lên cái gì.

Mấy chi tiết đó ít được nói tới, mà chúng lại là thứ quyết định món đồ nhìn có ra dáng không và có trụ được lâu không. Bài này nói riêng phần ấy — và nói rõ chỗ nào là quy ước truyền lại, chỗ nào là lý do thực tế cầm nắm được.

Hướng quay: đâu là quy ước, đâu là chuyện nhìn

Quy ước phổ biến nhất là cho tỳ hưu quay mặt ra cửa hoặc ra phía ngoài — hướng có người qua lại, có luồng đi vào. Đây là quy ước được nhắc lại rất nhất quán trong nghề, đi kèm cách hiểu về con vật này: nó hướng ra ngoài để đón, chứ không quay vào trong.

Phần này thuộc về quan niệm. Nó không kiểm chứng được bằng cách nào, và bài này không nói nó đúng hay sai — chỉ nói rõ nó là quy ước, để ai theo thì theo cho biết mình đang theo cái gì.

Có một phần khác thì thuần thực tế, và phần này ai cũng thấy: một món tạo hình có mặt trước rõ ràng mà đặt quay lưng ra phía người nhìn thì trông rất vô duyên. Toàn bộ công chạm khắc nằm ở mặt trước và hai bên má. Quay lưng ra là bỏ phí chỗ đáng nhìn nhất.

Nên khi hai điều này mâu thuẫn — cửa ở một phía, người ngồi ở phía khác — thì hầu hết trường hợp nên chọn hướng mà mặt trước quay về phía có người nhìn. Món đồ bày để nhìn, và người nhìn nó nhiều nhất là người trong nhà.

Độ cao: đừng để cao quá tầm mắt, cũng đừng thấp quá

Cách canh gọn nhất: đặt sao cho khi ngồi hoặc đứng ở vị trí thường xuyên nhất, mắt mình nhìn ngang hoặc hơi chếch xuống món đồ.

Đặt cao hơn tầm mắt thì chỉ còn thấy phần bụng và chân đế, phần mặt — chỗ đáng xem nhất — bị che. Đặt quá thấp, ví dụ trên một kệ sát sàn, thì món đồ biến mất khỏi tầm nhìn hằng ngày, và đó cũng là chỗ dễ bị va chân, dễ bám bụi, dễ bị hút bụi đụng phải.

Trên bàn làm việc thì mặt bàn đã là độ cao hợp lý sẵn. Trên kệ tủ thì ngăn ngang ngực người đứng thường vừa nhất. Ở quầy thì canh theo tầm mắt người đứng ở phía ngoài quầy, không phải theo tầm mắt người đứng bên trong.

Khoảng trống phía trước

Một món đặt sát vào tường hoặc sát vào một chồng đồ cao trước mặt thì nhìn bị bí, kiểu như bị dồn vào góc. Chừa ra một khoảng trống bằng khoảng chiều dài của chính món đồ là đủ để nó có chỗ thở.

Nếu theo quy ước hướng ra ngoài thì khoảng trống này càng có nghĩa, vì cái hướng ấy chỉ thành hình khi phía trước thật sự trống. Đặt quay ra cửa nhưng ngay trước mặt là một cái màn hình máy tính thì cái hướng đó chỉ tồn tại trên lời nói.

Phía sau thì ngược lại — có một mảng tường, một tấm bìa sách, một mặt tủ làm nền lại tốt hơn là trống hoác. Nền phía sau giúp nhìn rõ đường nét của món đồ, nhất là với đồ màu sáng hoặc trong.

Mép bàn, độ vững và những cú va không ai lường

Đây là phần thực tế nhất và cũng là phần làm hỏng đồ nhiều nhất. Đặt cách mép bàn ít nhất bằng chiều rộng bàn tay. Sát mép là sớm muộn cũng có lúc quét tay áo, kéo dây sạc, hoặc đóng ngăn kéo mạnh làm nó rơi.

Mấy chỗ hay đánh giá thấp: cạnh bàn phím và chuột, gần chỗ cắm dây điện thoại, sát bản lề cửa tủ, trên nóc loa hoặc thiết bị có rung, và cạnh chậu cây có tưới nước.

Mặt kê thì nên phẳng và không trơn. Mặt kính thì đặc biệt trơn với đồ có chân đế nhẵn — một miếng đệm mỏng, một tấm lót vải hoặc một đế gỗ vừa chống trượt vừa đỡ va chạm khi nhấc lên đặt xuống. Món có chân đế không cân thì chèn cho vững ngay từ đầu, đừng để nó chực nghiêng.

Đặt sao cho còn lau được

Một chỗ đặt đẹp mà không thò tay vào lau được thì vài tháng sau sẽ thành chỗ đọng bụi, và bụi đọng trong khe chạm khắc lâu ngày khó lấy hơn nhiều so với bụi lau thường xuyên.

Trước khi chốt chỗ, thử nhấc món đồ lên và đặt xuống một lần bằng một tay. Làm được dễ dàng thì chỗ đó dùng được lâu dài. Phải nghiêng người, phải dịch cả chồng đồ khác ra mới với tới thì việc lau sẽ không bao giờ diễn ra.

Cũng nên tránh đặt ngay dưới lỗ gió điều hoà — chỗ đó bụi bám nhanh hơn hẳn phần còn lại của căn phòng, và đôi khi có nước ngưng nhỏ xuống.

Ánh sáng chiếu vào từ đâu

Đồ có bề mặt bóng hoặc trong thì ánh sáng đổi hẳn cách nó hiện lên. Sáng chiếu từ phía trước, hơi chếch một bên, làm nổi đường chạm. Sáng chiếu thẳng từ sau lưng biến món đồ thành một khối tối om.

Nắng chiếu thẳng trong nhiều giờ mỗi ngày thì nên tránh, nhất là với đồ có phủ màu hoặc nhuộm màu — phơi nắng lâu là một trong những nguyên nhân bạc màu hay gặp nhất. Kề cửa sổ hướng nắng thì lùi vào trong hoặc dời sang mảng tường bên cạnh.

Đặt rồi thì để yên bao lâu

Có lời khuyên rằng đặt xong không được dời, dời là mất hiệu nghiệm. Đây là lời đồn, và nó có hại thật: nhiều người vì tin câu đó mà để nguyên một món ở chỗ bị nắng chiếu hoặc chỗ dễ va, nhìn thấy nó xuống cấp mà không dám dịch đi.

Dời đồ khi có lý do chính đáng — kê lại bàn, sửa nhà, chỗ cũ bị ẩm, nhà có thêm trẻ nhỏ — là việc bình thường. Làm gọn gàng, lau sạch, đặt lại cho vững là đủ.

Còn nếu trong nhà có người coi trọng nếp cũ thì hỏi qua một câu trước khi dời, cho nhẹ nhàng. Phần lớn vướng mắc quanh chuyện này là chuyện giữa người với người trong nhà, không phải chuyện của món đồ.

Ba điều gọn lại

Một. Quay mặt ra ngoài là quy ước của nghề; còn chuyện mặt trước nên hướng về phía có người nhìn là lý do thực tế. Mâu thuẫn thì phần lớn trường hợp nên theo mắt người nhìn.

Hai. Canh độ cao theo tầm mắt ở tư thế thường ngồi hoặc đứng, chừa khoảng trống phía trước bằng chiều dài món đồ, và để nền phía sau chứ đừng để trống.

Ba. Cách mép bàn ít nhất một bàn tay, mặt kê không trơn, và chỗ đặt phải thò tay lau được. Còn chuyện đặt rồi không được dời là lời đồn — dời khi có lý do là bình thường.